As opinións dos lingüístas

José António Souto Cabo | Manuel Ferreiro | Antón Santamarina | X. Henrique Costas

José António Souto Cabo especialista en textos medievais. Universidade de Santiago 1. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galicia unha forma galega? Do ponto de vista da História da nossa língua, a forma "Galicia" nom pode ser considerada de nengum modo como forma autóctone galega, já que é contrária a umha das evoluçons características do galego(-português). Por outro lado, a xeneralizaçom da forma "Galicia" é relativamente recente o que demonstra o seu carácter espúrio/castelhano. Pensar que se trata da recuperaçom do iode por penetraçom dos cultismos é um auténtico disparate que nom está em absoluto provado pola documentaçom. Trata-se, portanto, dum argumento de lingüística-ficçom que vai em contra dos "tempos lingüísticos" em que se definem as diversas línguas románicas. 2. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galiza unha forma galega? Nom hai a máis pequena dúvida. A soluçom patrimonial, isto é galega, para diversas terminaçons latinas que continham umha seqüencia de oclusiva velar/dental + iode consistiu na palatalizaçom e aborçom do elemento semivocálico. Esta forma, por outro lado, é abrumadoramente predominante, como mínimo, até o séc. XVII o que garante o seu carácter autóctone. 3. ¿Que razóns sociolingüísticas cres que hai para defender a forma Galiza? ¿E Galicia? A defesa da primeira é óbvia, implica nem mais nem menos que recuperar o nome do nosso país e pode ser o símbolo dumha Galiza em vias de normalizaçom cultural, lingüística, económica, etc. Propugnar "Galicia" como denominaçom desta terra supom aceitar a submissom da mesma a ámbitos alheos. 4. Usando Galiza no canto de Galicia conseguiríase... Entre outros aspectos fundamentais de índole lingüística, reforzar a consciência dos galegos sobre a especificidade do seu país, da sua cultura e da seu idioma.

Manuel Ferreiro autor de 'Gramática histórica' do galego. Universidade da Coruña 1. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galicia unha forma galega? Non, porque a documentación antiga, cando o galego era unha lingua normal e a influencia do castelán aínda non se deixara sentir, é practicamente unánime a prol da forma "Galiza", aparecendo "Galicia" unicamente en textos con grafías vacilantes ou latinizantes, ou, senón, en textos notariais serodios en que xa se rexistran interferencias do español. 2. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galiza unha forma galega? Si, porque tanto pola evolución esperada desde a forma latina como a documentación medieval así o testemuñan inequivocamente. 3. ¿Que razóns sociolingüísticas cres que hai para defender a forma Galiza? ¿E Galicia? Se se xeneraliza a forma "Galiza" suporía un paso máis na tarefa de restauración da lexitimidade lingüística e cultural, así como o enlace, por un lado, co período de normalidade sociocultural (a Idade Media en sentido lato), e, por outro, coa vontade normalizadora do período iniciado polas Irmandades da Fala e culminado pola Xeración Nós. Isto é, suporía un paso máis na recuperación da nosa memoria como pobo, como nación, como cultura. "Galicia", que lingüisticamente presenta alteración da terminación, só se podería defender en tanto que, por agora, é forma maioritaria na fala espontánea, sempre considerándoa como unha cicatriz máis do longo proceso de colonización que o noso país padeceu. 4. Usando Galiza no canto de Galicia conseguiríase... Usando "Galiza" no canto de "Galicia" conseguiríase restaurar a normalidade nun elemento tan simbólico (ademais de diferencial a respecto do español) como é o nome da nosa nación. Lembremos que a forma "galego" comezou a usarse coas Irmandades da Fala (1916), substituíndo o xeral "gallego" do Rexurdimento e da fala espontánea: é, por tanto, un problema de vontade e de práctica lingüística. Se se recuperou "galego", poderá recuperarse "Galiza". En fin, xa se preguntaba o noso Shakespeare: que hai detrás dun nome?

Antón Santamarina director do Instituto da Lingua Galega e do Atlás Lingüístico de Galicia 1. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galicia unha forma galega? 2. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galiza unha forma galega? (1 e 2 ) Tanto Galicia como Galiza están documentadas nos primeiros textos galegos. No galego arcaico a forma Galiza é estatisticamente máis abundante. O problema radica en saber se Galicia é un castelanismo e, de selo, como se trata do nome da nosa, nación resulta máis irritante ca un castelanismo calquera. Pero en castelán Galicia non é forma patrimonial (o -ll- de Gallaecia tiña que dar -ll-); se non é un galeguismo é semicultismo; e se é semicultismo Galicia en castelán (ou Galícia en catalán) polo -ll- tamén pode ser semicultismo en galego polo -cia. 3. ¿Que razóns sociolingüísticas cres que hai para defender a forma Galiza? ¿E Galicia? Os que defenden Galiza considérana máis enxebre porque era máis abundante na documentación medieval e foi a forma recuperada polos galeguistas dos anos 20. Os que defenden Galicia (á parte de considerala forma lexítima tamén) basean os seus argumentos en que é a forma única no galego dos últimos 400 anos (antes de aparecer forma recuperada do Sempre en Galiza). 4. Usando Galiza no canto de Galicia conseguiríase... Polo menos conseguirase que se abra un debate sobre o tema. E como é un nome moi simbólico será con moita paixón.

X. Henrique Costas Universidade de Vigo 1. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galicia unha forma galega? Por suposto. 2. Dende un punto de vista estrictamente lingüístico, ¿cres que se pode considerar Galiza unha forma galega? Por suposto, é a forma ultramaioritaria no galego medieval. 3. ¿Que razóns sociolingüísticas cres que hai para defender a forma Galiza? ¿E Galicia? Para defendermos Galiza (desde unha óptica puramente galega e non (luso-afro-nonseiquemáis) abonda con decer que era forma practicamente única na escrita medieval, antes da penetración do castelán como lingua oficial; que é xenuinamente galega e que con ela nos diferenciamos máis da forma Galicia, coincidente co castelán. Por diferencialismo e fidelide histórica. Para defendermos a forma Galicia digamos só que é a única forma galega viva en todo o noso territorio. Galicia non é castelanismo, en todo caso é un galeguismo no castelán; a forma castelá sería algo así como *Gallicia ("un gallego de Gallicia"). 4. Usando Galiza no canto de Galicia conseguiríase... Usándomos Galiza conseguiramos recuperar unha forma medieval (¿máis?) autenticamente galega, conseguiriamos "resucitar" unha forma propia diferencial do castelán. Pero non creo que iso nos aproxime ó mundo lusófono posto que o 95% da lusofonía -polo que for- usa a forma Galicia (Brasil). Se a chegasemos a recuperar debería ser por causa propia, non por motivos alleos.

Vieiros | No nome do país | Proposta Galiza 2001 | As razóns do Z para pasar á gloria