PERO GONÇALEZ DE MENDOZA
Aqui se comiençan las cantigas e desires muy graçiosos é bien fechos que fiso é ordenó en su tienpo el honrrado é novle cavallero Pero Gonçales de Mendoça, padre del almirante Don Diego Furtado, é primeramente se comiençan las cantigas qu' él fiso por amor é loores de una gentil donçella que mucho amava, por amor de la qual dis que mandó faser el monesterio de Santa Clara de Guadalfajara do se metyó monja.
(001)
Ai sennora, mui comprida
de bondad' e de proeza!
3 Pois do mundo é partida
a vossa mui gran nobreza,
loando a vossa alteza,
6 a qual servo mui de grado,
morrerei desamparado
con pesar e con tristeza.
9 Quando eu o lugar vejo
onde vivedes, sennora,
con pesar e con desejo
12 e con gran mazela chora
o meu coraçon, [e] adora
a orden du vos morades.
15 Pero me desamparades
por vosso morrei agora.
(002)
Por Deus, sennora, [e] non me matedes!
que en minna morte non gannaredes.
3 Mui sen enfinta e mui sen desden
vos amei sempre mais que a outra ren,
e se me matades por vos querer ben,
6 a quen vos desama, que lle faredes?
Serví-vos sempre a guis de leal,
por vos sofrendo cuitas e gran mal;
9 vos non sejades tan descomunal,
pois a mi en vosso poder teedes.
Quando alongado de vos eu sejo,
12 matar-me quere o vosso desejo;
e des i moiro por vos, [meu] espejo,
[a]tan adonada me parecedes!
15 Quando aa fala vos me chamastes,
de todo engano me segurastes.
Teede, sennora, o que jurastes,
18 se non, de mi gran pecado av[e]redes.
MACIAS O NAMORADO
(003)
Cantiga de Macias para su amiga.
Cativo! de mia tristura
ja todos prenden espanto
3 e preguntan que ventura
é que m' atormenta tanto
que non sei no mundo amigo
6 a quen mais de meu quebranto
diga d' esto que vos digo:
Quen ben see, nunca devia
9 al pensar, que faz folia.
Cuidei sobir en alteza
por cobrar mayor estado,
12 e caí en tal pobreza
que moiro desamparado.
Con pesar e con desejo
15 ben vos direi, mal-fadado,
o que ouço ben e vejo:
Cando o louco cree mais alto
18 sobir, prende mayor salto.
Pero que provei sandece,
por que me dev' a pesar,
21 minna loucura assi crece
que moiro por én trobar.
Pero mais non averei
24 se non ver e desejar,
e por én assi direi:
Quen en carcer sol viver,
27 en carcer deseja morrer.
Minna ventura en demanda
me poso atan dultada,
30 que meu coraçon me manda
que seja sempre negada.
Pero mais non saberán
33 de minna coita lazerada,
e por én assi dirán:
Can ravioso é cousa brava,
36 de seu sennor sei que trava.
(004)
Cantiga de Macias para su amiga.
Ai sennora, en quen fiança
ei por certo sen dultança,
3 tu non ajas por vengança
mia tristura.
Non por meu merecimento
6 que a ti o manda,
mas por ta mercee comprida
doe-te do perdimento
9 en que anda
mia ventura e mia vida.
Faz que non seja perdida
12 en ti minna esperança,
e tu farás boa estança
e mesura.
15 Non sei lugar atan forte
que me defenda
de la ta mui gran beldade.
18 En ti tenno eu a morte
sen contenda,
se me non val ta bondade.
21 E por que esto é verdade,
ai Amor! en renembrança
en meu cor tenno ta lança
24 d' amargura.
Aquesta lança sen falla,
ai coitado!
27 non me a deron do muro,
nen a prix eu en batalla,
mal-pecado!
30 mas viindo a teu seguro,
Amor falso e perjuro,
me ferío, e sen tardança;
33 e foi tal a mia andança
sen ventura.
A ti adoro agora,
36 e todavia
de puro leal talente.
Nembre-te de mi, sennora,
39 por cortesia,
e sempre te venna en mente,
e non leixes teu servente
42 perder[-se] por olvidança,
pois que toda mia nembrança
é ta figura.
(005)
Esta cantiga fiso Maçias contra el Amor, enpero algunos trobadores disen que la fiso contra el Rrey don Pedro.
Amor cruel e brioso,
mal aja a ta alteza,
3 pois non fazes igualeza,
seendo tal poderoso.
Abaixou-me mia ventura
6 non por meu merecimento,
e por ende a ventura
poso-me en gran tormento.
9 Amor, por teu falimento
e por la ta gran crueza
meu coraçon con tristeza
12 é posto en pensamento.
Rei es tu sobre los reis,
coroado emperador;
15 du te praze van tas leis,
todos án de ti pavor.
E pois es [a]tal sennor,
18 non fazes comunaleza;
se entendes que é proeza,
non soo ende julgador.
21 So la ta cruel espada
todo om' é en omildança,
toda dona mesurada
24 en ti deve aver fiança.
Con la ta briosa lança
enxalças toda vileza
27 e abaixas a nobreza
de quen en ti ouvo fiança.
Ves, Amor, por que o digo:
30 Sei que es cruel e forte,
adversario ou eemigo,
desamador de ta corte.
33 Ao vil deitas en tal sorte
que por prez lle dás vileza;
quen te serve en gentileza,
36 por galardon lle dás morte.
(006)
Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Maçias, quexandose de sos travajos.
Provei de buscar mesura
u mesura non falece,
3 e por mengua de ventura
ouveron-me o a sandece.
Por ende direi des i,
6 con cuidado que me crece,
un trebello, e diz assi:
Anda meu coraçon
9 mui trist', e con razon.
Meus ollos tal fermosura
foron ver por que perece
12 meu coraçon con tristura,
e Amor non me guarece
nen me pon [a]tal consello
15 por que eu prenda ledece.
Por én digo este trebello:
Ben pode Deus fazer
18 tras gran pesar prazer.
Estes trebellos cantei
con coita desd' aquel dia
21 que mesura demandei
e eu vi que falecia.
Mesura morrei chamando
24 e dizendo a gran porfia
tal trebello sospirando:
Meus ollos morte son
27 de vos, meu coraçon.
Pois mesura non achei
u falecer non soía,
30 mesura log' olvidei
e canto prazer avia.
Con pesar que tenno migo
33 e tristeza todavia
aqueste trebello digo:
Bon Deus, a mi faz ver
36 por gran pesar prazer.
(007)
Dezir Maçias.
Pois me faleceu ventura
en o tempo de prazer,
3 non espero aver folgura
mas por sempre entristecer.
Turmentado e con tristura
6 chamarei ora por mi:
Deus meus, eli, eli,
eli lama sabac thani.
9 Quen mias cuitas entendesse
e meu pesar e quebranto,
e de mi s'adolecesse,
12 comigo faria pranto;
quanto mais se ben soubesse
o gran ben que eu perdí:
15 Deus meus, eli, eli,
eli lama sabac thani.
(008)
Pois prazer non posso aver
a meu querer e de grado,
3 mais val morrer que non ver
meu ben perder, oh coitado!
EL ARÇIDIANO DE TORO
(009)
Cantiga del Arçydiano de Toro.
Por Deus! mesura,
ai, mui gentil criatura!
3 Doe-te da mia vida
que passo mui desmaida
pensando en ta figura.
6 Desd' aquel dia,
sennora, en que te vi,
e que fui preso por ti,
9 ja mais non ouve alegria.
Doe-te de mi
por la ta gran cortesia;
12 non me leixes todavia
viver en tal amargura.
Por ta sembrança
15 á-me conquiso tristeza,
e vivo en tal escureza,
que de ben non ei fiança.
18 Farias proeza
se tu desses alegrança
a mi que sol en esperança
21 vivo de longa tristura.
Atan cuitado
soo e assi peresco
24 que non soo ja nen paresco
quen soía, mal-pecado!
Pero [a]gradesco
27 a Deus por que o teu cuidado
me trax tan aficado
que de outra ren non ei cura.
30 [A]tan peleja
o meu coraçon sobejo
que a mia morte desejo
33 e de mi non sei que seja;
nen sei consejo
ao mal que me guerreia,
36 que de pesares m' acarreia,
que me nunca dan folgura.
(010)
Esta cantiga es del dicho Arçidiano de Toro.
O mui forte pensamento
que pensa meu coraçon,
3 muda a mia entençon
entender meu falimento;
que vejo apartamento
6 apartado do que ei.
Desejo e desejarei,
desejando acorrimento,
9 Acorrimento e mesura
mesurada, se quisesse
ser ventura e partisse
12 de mi aquesta tristura,
e ouvesse de mi cura
e curasse do que ei
15 Desejo e desejarei
desejando aver folgura,
Folgura que ja perece,
18 que perecer non devia,
sabendo a quen servia
e por ben servir me crece.
21 Partimento de lidece
con gran coita do que ei,
desejo e desejarei,
24 desejando me falece.
(011)
Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro á su sseñora.
De quen cuido e cuidei
aver ben se cobraria
3 prazer do que desejei
sol un dia.
Sol un dia de cuidar
6 meu coraçon non se parte,
desejando o lugar
u non posso aver parte,
9 por que soo en outra parte
apartado de quen sei.
En aquesto cuidarei
12 Se veria.
Se veria minna cuita
en algun tempo partida,
15 onde d' ela sofro muita
ja en aquesta partida,
pensando en minna partida,
18 cando será ou du ei
meu cor, eu non direi
quen seria.
21 Quen seria que sobejo
meu coraçon atormenta,
e o corpo con desejo
24 sofrio e sofre tormenta.
Cando eu fui en tormenta
de amor, nunca cessei
27 de loar a quen loei
todavia.
(012)
Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro al tiempo de su fynamiento.
A Deus, Amor, a Deus, el Rei,
que eu ben serví;
3 a Deus, la Reinna a quen loei
e obedecí.
Ja mais de mi non oirán
6 Amor loar,
nen amadores me verán
muller amar.
9 A Deus, donas de bon lugar,
que eu quero morir;
de vos me venno despedir
12 pois qu' é assí.
A Deus, donzelas fermosas,
que tempo é
15 de me partir d' estas cousas
por boa fé;
ca vejo parecer por que
18 faço razon,
de nunca meu coraçon
partir de mi.
21 A Deus, cantos ben amaron
e amarán,
a Deus, cantos ben falaron
24 e falarán;
a Deus, cantos ben servirán
de bon talen;
27 que eu non quero servir ninguen
por canto vi.
A Deus, amigos sennores
30 que muito amei;
a Deus, os trobadores
con quen trobei;
33 que ja non digo nen direi
nen mal nen ben;
que outro caminno me conven
36 tomar d' aqui.
A Deus, mundo enganador,
que eu ja me vou
39 para Deus, nosso Sennor,
que me chamou;
e ir-me-ei u m' el mandou
42 sen mais tardar,
que non me conven morar
ja mais en ti.
(013)
Des[f]echa desta cantiga del dicho Arçidiano.
Ora me conven este mundo leixar
pois que sofro coitas e mui[to pesar].
3 Aa mais fermosa de quantas eu vi
amei-a mui forte por gran mal de mi,
e non sei por que faleceu-me assi.
6 Mui pouco de tempo durou meu prazer
e maldito seja quen me o fez perder!
Ai, a mia sennora de bon parecer!
9 Con la vossa graça me vou desterrar.
(014)
Este testamento fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro, ante que fynase.
Pois que me vejo a morte chegado,
meus boos amigos, en esta sazon,
3 por tanto eu faço, se Deus me perdon,
o meu testamento assi ordenado;
e seja a serviço e onra de Deus,
6 Padre e Sennor, e dos Santos seus:
E primeiramente renego do pecado.
Eu mando logo a nosso Sennor
9 aquesta minna alma cando se partir'
d' esta maa carne con que de servir
usei eu sempre mui ben pecador;
12 e des i rogo a Santa Maria
que ela que seja de not' e de dia
a seu bon fillo por mi rogador.
15 Mando a minna carne cativa, cuitada
dar aa terra onde se despenda,
por que i faça algûa emenda
18 do tempo que fui a Deus mui errada;
e a el demandando mui de coraçon
que nunca seja por esta razon
21 en o inferno minn' alma lançada.
Pois que tan caramente a comprou,
como sabedes todos os cristâos,
24 por ende a ponno en as sas mâos
que a defenda, pois que a i criou,
do feo pecado, eemigo mortal,
27 que a non lance no fogo infernal.
Meu bon sennor, por esso cha dou.
O meu coraçon mui leal outrossi,
30 mando, amigos, se veja prazer,
aa mui linda e de gran poder,
minna sennora que por meu mal vi.
33 Pois que en a vida, amigos, foi seu,
seja en a morte, assi mando eu,
pois qu' esta morte d' ela recebi.
36 Mando o meu mui lindo cantar
a Pedro de Valcacer, o bon meu primo,
e aquesta manda, segun que afirmo,
39 mando que vala en todo lugar.
E mando a minna gran sabrosia
aos sensabores que son gente fria,
42 que al non lles devo con razon mandar.
Mando des i o meu ardimento
todo a Rui Lopes, aquel de Aguilar,
45 que o non possan ja mais embargar
nunca depois de meu finamento;
e meu cavalgar mando certamente
48 a Diego Flores, outro meu parente;
en esto non aja outro mudamento.
Mando meus ollos con toda sa vista
51 a un judeu cego de Valladolide;
e mando a Gil Peires, el de Ataide,
as minnas pernas sen outra conquista;
54 e mando a minna muita louçainna
[a] Alfonso Gonçales, mayordomo da Reinna,
por que se calce mellor e se vista.
57 A minna boa arte de lindo trobar
mando a Lope de Porto Carreiro,
meu boo amigo, leal, verdadeiro,
60 por que sab[e]rá d' ela mui ben usar.
E meus cabelos mando todavia
a meu amigo Joan Sanches Mexia,
63 que eu non los posso mellor empregar.
Mando aos porteiros del mui alto Rei
a minna vengonça para demandar,
66 e mando eu logo sen mais de tardar
a mui gran lidece, que eu sempre ei,
a Diego d' Oviedo, seu camareiro,
69 con que seja ledo e mui prazenteiro,
por que me sempre d' el muito paguei.
Con todo esto que ei acordado
72 mando meu talle dar a Joan Dora[n]tes,
por que o corpo, segun que de antes,
o traga ligeiro e ben riçado;
75 e mando os pes que ei ociosos
por que os seus son ja tan gotosos,
que ja non os pode mudar o cuitado.
78 As minnas mâos leixo sen contenda
a Pero Suares, o bon saltador,
que as el traga por lo meu amor,
81 por que con elas mui ben se defenda.
Que ja eu moiro: Agora catade,
os meus amigos, por dizer verdade,
84 e des oge mais quen pode entender:
Pero algûas cousas de aqui non van,
mando as dar a quen son ligados,
87 por que un dia sequer os cuitados
ajan e agora do que mester án;
e de outras algûas se non me nembraren,
90 des que eu morrei, os que as acharen
den-las se quiseren du mais comprirán.
E seja ben certa a que me matou
93 que fezo crueza e mui gran pecado,
o cal todavia lle será contado
des que souberen ben como passou;
96 ca eu foi morto a gran senrazon,
e dirán-lle todos que fez traiçon
matar a un ome que nunca lle errou.
99 Non lle errei, segun que entendo,
pero que me faz a morte chegar,
se non por que [eu] a quero amar,
102 por que agora a morte atendo.
E pois que moiro por aqueste feito
tan sen razon e tan sen dereito,
105 d' oi mais minna alma, Deus, te comendo.
Leixo d' estas mandas por meus compridores
a Gonçalo Rodrigues, aquel de Sousa,
108 e a Fernan Rodrigues, por que toda cousa
que ajan de aver alguns pecadores,
des que eu morrei lles seja outorgada
111 a cada qual d' eles segun foi mandada,
todo por mâos de aquestes tutores.
PEDRO DE VALCARCEL
(015)
Dezir de Pedro de Valcarcel.
Se dos ollos vejo
que[n] me fai nemiga,
3 conven que lle diga
meu desejo.
Aventurar-m' ei
6 en algûa ora,
e irei u sei
que ela mora,
9 e direi: Sennora,
a vossa beldade
me faz por verdade
12 mal sobejo.
E des que ll' eu dixer'
todo [o] meu mal,
15 mate-me se quer,
que non m' én cal;
que a mi mais me val
18 morrer ajuntado
que vever penado
alen Tejo.
21 E por aventura
enojar-se-á
de aquesta tristura
24 que a mi dá,
ou me tomará
por seu servidor;
27 e se assi for',
ben preitejo.
GARCI FERRANDES, DE GERENA
Aqui se comiençan las cantigas e desires que fiso é ordenó en su tienpo Garci Ferrandes de Jerena, el qual por sus pecados é grand desaventura enamorose de una juglara que avia sido mora, pensando que ella tenia mucho tesoro é otro sy porque era muger vistosa, pediola por muger al Rey, é diogela; pero despues falló que non tenia nada.
(016)
Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes quexando se de la privança que perdió del Rrey é por el engaño del casamiento de su muger.
Por leal servir, cuitado!
eu sempre servirei,
3 soo conquisto a salva fé
e aa morte condenado.
De cuidado
6 ja me non conven partir,
pois que non posso encobrir
minnas coitas, mal-pecado!
9 Por ende non ousaria
minna coita eu dezer,
que ela á tan gran poder
12 que me o defenderia.
Gran folia
me será certo sen par
15 en cuidar contra cuidar;
por gran mal de mi seria.
Du cuidei enriquintar
18 fui, cuitado! empobrecer;
vivo e desejo morrer.
Inda non ouso falar
21 nen pensar
en trocar [lo mal por ben]
pois que non posso por én
24 minna gran cuita olvidar.
O mui alto sen por-que
mostrou-me por sí contenda;
27 atal ei minna vivenda
que non sei dizer cal é;
ca pensei
30 en trocar como leal,
atendendo por ben mal;
minnas cuitas non direi.
(017)
Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes despues de la batalla de Aljubarrota por la entençion d' aquel su feo é mal casamiento.
Por ûa floresta estranna
indo trist' e mui pensoso,
3 oí un grito pavoroso,
voz aguda con gran sanna.
"Montanna,"
6 ia esta voz dizendo,
"ora a Deus te encomendo,
que non curo mais de Espanna."
9 De la voz fui espantado
e mirei con gran pavor,
e vi que era o Amor
12 que se chamava cuitado.
De grado
o seu pranto fazia:
15 segund' entendí, dezia:
"Alto prez vejo abaixado."
Des que vi que se queixava,
18 por saber de sa querela,
preguntei a ûa donzela
que por la floresta andava;
21 falava:
"Ai donzela sen prazer!
a mi praza-vos dizer
24 por que Amor tan triste estava?"
"Amigo, saber devedes
que Amor vive en mazela
27 e se vai ja de Castela,
e nunca, mentre vivedes,
sab[e]redes
30 onde faze sa morada,
por ûa que foi loada,
de quen ja posfaçaredes.
(018)
Esta cantiga fiso el dicho Garçi Ferrandes por manera de desfecha de la otra.
De la montanna, montanna,
de la montanna partia
3 o Amor e sa companna,
maldizendo todavia
a bondad' e cortesia.
6 De la montanna partia
o Amor e sa companna.
De la montanna espaçosa
9 ao partir de aquesta gente,
ûa que chamavan rosa
maldizendo de talente.
12 Tal nomear non ousaria.
De la montanna partia
o Amor e sa companna.
15 Vi fazer esquivo pranto
e guayas mui dolorosas,
con dolor fillar quebranto
18 aas donzelas cuitosas,
dizendo: "Que negro dia!"
De la montanna partia
21 o Amor e sa companna.
Dolorosas vozes davan
as que de aqui partian;
24 ûas donzelas choravan,
outras gran pranto fazian,
chamando: Que negra via!
27 De la montanna partia
o Amor e sa companna.
(019)
Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes contemplando el quexo de su casamiento con un rruyseñor por figuras é de commo el ruyseñor le rrespondia por la manera que aqui oyrés.
"Rousinol, vejo-te queixoso;
rogo-te por cortesia
3 que me digas todavia
por que sofres este enojo:
Teu cantar mui saboroso
6 que tu soías dizer,
ora foi-te falecer
du compria ser brioso?"
9 - "Eu non devo ser culpado,
sennor, por esta razon:
sempre foi minna entençon
12 de servir Amor de grado.
Ailas! que farei, cuitado!
pois non posso aqui viver?
15 Mais me valria morrer
que vever mal desonrado."
"Rousinol, vos non seredes
18 por aquesto mui cortes,
en vos partir d' esta vez
de donde vever soedes;
21 mayormente que avedes
ospedes enamorados
que queren ser ensennados
24 de vos que de amor sabedes."
(020)
Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes en loores de Dios quando se fiso hermitaño.
A vos, gran perdoador,
faço promessa en verdade
3 de manteer castidade
mentre que eu vivo for',
[e] de non servir Amor
6 nen estar mais en sa corte,
nembrando-me de la morte
de vos, Jesu Salvador.
9 Salvador, que vos salvastes
o mundo de perdiçon,
e depois de la paixon
12 os infernos quebrantastes;
Sennor, pois que vos passastes
por penas cruelmente,
15 quero ser vosso servente,
pois a todos perdoastes.
Perdoai, Sennor, a mi,
18 Rei de los reis [o] mayor,
e mui alto fazedor,
de canto vos mal serví,
21 que eu en todos caí,
en os pecados mortaes.
Por én quero que sabiáes
24 en como me arrepentí.
(021)
Esta cantiga fiso el dicho Garçi Ferrandos despediendo se del mundo, é puso se beato en una hermita cabo Jerena.
Quen por Deus se empobrece
en este mundo que vive,
3 e despois lo leal sirve,
enriquece.
Enriquece de riqueza,
6 qu' é para sempre duravel,
mui infinito, estavel
e mui quito d' escureza
9 o sennor de la grandeza,
e mui gran perdoador,
que a neun seu servidor
12 non falece.
Non falece neun dia,
qu' é firme sen mudamento.
15 Quen lle dá igualamento,
ai amigos! faz folia.
Que o sennor de la grandia,
18 nunca ouvo par nen av[e]rá,
e quen lo contradirá,
ensandece.
21 Ensandece e é mui louco.
Quen de tal loucura enfinge
mal se veste, mal se cinge
24 e moire de pouco en pouco.
Eu, amigos, non lo troco
por outro santo nen santa,
27 pois que todo o mundo spanta
sa grandece.
(022)
Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Garçi Ferrandes de Jerena con grand quebranto é con amargura de su coraçon, por quanto despues que partió de Malaga se fué á Granada con su muger é con sus fijos é se tornó moro é rrenegó la fé de Jesu Cristo é dix[o] mucho mal d' ella, é estando en Granada, enamoróse de una hermana de su muger é seguióla tanto que la ovo é usó con ella é fiso entonce esta cantiga que se sygue.
Conven-me viver
trist' e mui penado,
3 pois desamparado
vivo todavia.
Por ben que serví
6 a ûa flor d' altura,
a morte des i
vejo sen mesura.
9 Por én digo assí:
Pois non ei ventura,
quero ir morrer
12 atan alongado
de la que, cuitado!
mercee atendia.
15 Se de ta verdade,
Amor, te nembrares,
farás gran bondade
18 se non me matares.
Ave piadade,
non me desampares,
21 pois en teu poder
vivo encarcerado,
e servo endoado
24 esta sennora mía.
O meu coraçon
mui graves cuidados
27 á toda sazon,
que por ti son dados
por esta razon:
30 Os enamorados
non me querrán ver
por lo meu pecado;
33 pois, Amor, de grado
dá-me alegria.
(023)
Esta escritura fiso é ordenó el dicho Garçi Ferrandes de Jerena á manera de cantiga commo que la cantava por sy Fernan Rrodrygues que degollaron en Segovia.
Muito tenno que gradecer
a Deus, pois m' assi quer levar
3 d' este mundo, sen mais pesar
nen mayores coitas sofrer,
que o pouco que eu veví,
6 penas e coitas [eu] sofrí
que espanto ei de o dezer.
Quantos a mi quiseron mal
9 en este mundo a senrazon,
todos en mi de coraçon
fillaron vengança mortal;
12 e os que me quiseron ben,
de mi nunca curou ninguen.
Veredes que ventura tal!
15 Assi cuitado eu morrerei;
pero todos deven creer
que eu non queiro mais viver,
18 nen mais coitas non averei.
E pois me leixaron de pran
cruel pesar e grand' afan,
21 assi morrendo veverei.
Deus que sabe toda verdade
quera de mi mercee aver;
24 pois o corpo se vai perder,
aja da alma piedade.
Pois non val verdad[e] nen fé,
27 senon o que Deus ten por ben,
todo o al é vaidade.
ALFONSO ALVARES, DE VILLASANDINO
Aqui se comiençan las cantigas muy escandidas é graçiosamente asonadas, las preguntas é rrespuestas sotiles é bien ordenadas, é los desires muy limados é bien fechos, é de infinitas invençiones que fiso é ordenó en su tienpo el muy sabio é discreto varón, é muy singular componedor en esta muy graçiosa arte de la poetria é gaya çiençia, Alfonso Alvares de Villa Sandino, el qual por graçia infusa que Dios en él puso, fué esmalte é lus é espejo é corona é monarca de todos los poetas é trovadores que fasta oy fueron en toda España.
(024)
A novela esperança
en que é meu coraçon,
3 me faze cobrar folgança
e perder tribulaçon.
Ei trocado mia ventura
6 como vos ora direi:
Perdí pesar por folgura
e mal por ben que cobrei.
9 Fortuna por aboança;
meus troques [a]taes son:
Leixo perda por gaança,
12 vil tormento por perdon.
Pois troquei de tal figura,
sempre ledo andarei,
15 loando sa grand' altura
del mui enxalçado rei,
En que á muita omildança
18 e orgullo con razon;
gran cordura sen dultança
segue en toda sazon.
21 Ja de al non tenno cura,
meus amigos, pois achei
Rei comprido de mesura,
24 a quen sempre servirei.
Con mui pura lealtança
e fermosa entençon
27 loarei gentil sembrança,
adorando o seu pendon.
(025)
Esta cantiga fiso Alfonso Alvares, por rruego del conde Don Pedro Niño por amor é loores de Doña Beatris, su muger.
A que sempre obedecí
e obedesco todavia,
3 mal-pecado! sol un dia
non se lle nembra de mi.
Perdí
6 [o] meu tempo en servir
aa que me faz vevir
cuidoso des que a vi.
9 Eu a vi por [lo] meu mal
pois me trage conquistado
e de mi non á cuidado
12 neun tempo, nen me val.
Leal
lle fui sempre, e non sei
15 cal é a razon por que
me dá morte desigual.
E pois que non á mazela
18 de minna cuitada morte,
se ousasse, en toda corte
diria minna querela.
21 Mais d' ela
ei pavor, que á poder
tal que non ouso dizer
24 se é dona nen donzela.
(026)
Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor e loores de la dicha Doña Juana de Sossa, en manera de requesta que ovo con un ruyseñor.
Entre Doiro e Minno estando
ben presso de Salvaterra,
3 fui fillar comigo guerra
un rousinol, que cantando
estava de amor, e cando
6 vio que triste seía,
dixo: "Amigo, en gran folia
te vejo estar cuidando.
9 "Vejo-te morrer cuidoso,
e non podes vever muito
noite e dia dando luito
12 a teu coraçon pensoso;
e será mui perdidoso
o Amor en te perder;
15 por én te mando dizer
que non sejas tan queixoso.
"Eu sei ben sen falimento
18 ta morte e ta soedade;
andas por saber verdade
de teu alto pensamento,
21 e trages maginamento,
cuidado que tu feziste
ûa gran dona ser triste
24 por teu fol departimento.
"D' esto non ajas pavor,
que quen d' amor se cinge,
27 por moitas vezes se finge
que lle faz fazer temor;
e tu sei ben sabidor
30 que av[e]rás d' ela bon grado,
se fores leal provado
en loar seu gran valor."
33 Respondí-lle con gran sanna:
"Rousinol, se Deus te ajude,
vai-te ora con saude
36 parlar por essa montanna;
que aquesta cuita tamanna
é meu prazer e folgura,
39 nembrando-me a fermosura
de minna sennora estranna.
[D'] Amor sempre ouve mal,
42 e de ti, seu messageiro,
sempre te achei parleiro,
mentidor descomunal.
45 Non te posso dizer al,
mas conven de obedecer
a de nobre parecer
48 que no mundo muito val."
(027)
Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares, muy sotilmente ordenada, por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sossa.
Pois me non val
servir nen al,
3 boa sennor,
sofrendo mal
morrei leal,
6 ai pecador!
Atal foi minna ventura
que depois que vos non vi,
9 todo ben, toda folgura
e todo prazer perdí.
Enton creí
12 e entendí
o grand' error
en que caí
15 por mal de mi,
fol servidor.
Nunca eu pensei que av[e]ria
18 tanto mal sol por dizer
que Amor non forçaria
a neun con seu poder.
21 Por tal fazer
foi-me prender
en tal teor
24 que sen prazer
me faz morrer
a gran dolor.
27 Assi vivo encarcerado
en prizon cruel sen par,
e non sei por meu pecado
30 quen me possa amparar.
Pois sen dultar
me quer matar
33 o vosso amor,
quero curar
de vos loar
36 u quer que for'.
E pois non se escusa a morte,
quero eu por boa fé
39 segun quiso minna sorte
loar sempre a quen loei;
e loarei,
42 e des i serei
encobridor,
que non direi
45 a quen ben sei
que ten meu cor.
Seguintes: (028) a (053)
|