Teño escrito hai uns anos que a de María
Manuela era a mellor voz da nova canción galega.
Despois de escoitala este 12 de Maio no auditorio do Centro
Cultural de Ferrol, reafírmome de novo no dito. Esa
voz melodiosa e forte a un tempo, con un inconfundible
timbre e unha harmoniosa modulación, segue a resultar
engaiolante despois de vinte anos do seu soberbio "Idioma
meu". Gardo como unha prezada xoia da miña discoteca
aquel disco de vinilo, con portada e carpeta de ar
trobadoresco, que ven a estar de actualidade este ano coas
Letras Galegas dedicadas a Martín Códax,
Mendinho e Johan de Cangas.
Pero nunca escribín que a súa voz brillaba
con luz propia en parte gracias á música e
á compaña de Miguel Varela, o seu home e
infatigable compañeiro en toda súa carreira.
Aquel disco e tódolos seus está cheo das
súas composicións. Precisamente, no recital
aludido cantou Xoán Rubia, en versión moi
libre, unha canción deste gran home, "Manual do
señorito", con aguda e satírica letra de
Manuel María, igual que a canción que da nome
ó disco, á que pertencen os versos que
encabezan este artigo, e que foi musicada polo mesmo Miguel.
Nunca escribín de Miguel "Tranquilo", e hoxe compre
facelo, por xustiza e sincero agradecemento.
Coñecín a Manola e a Miguel nos comezos dos
anos 80 cando, de acordo coa Comisión de Festas de
San Xoán de Lagoa, arranxei para que viñeran
cantar na verbena desta pequena parroquia do concello
lucense de Pastoriza. Acollinos moi gratamente na
miña casa, a vella rectoral parroquial. Chegaran pola
tarde e tiveron que agardar polo cura, que andaba tomando un
café e unha copa nas casas dos veciños;
afortunadamente atoparan a casa aberta, como adoitaba
ocorrer sempre. A pesar do mal tempo que lucía como
cada ano a verbena de San Xoán, tal que fose a
maldición dunha meiga noxenta, a voz e a
música de Manola e Miguel encheron a noite de Lagoa
de tras da Corda.
Emocionoume o remate do recital de María Manola e
Xoán Rubia cos sons do "Kumbaiá", unha cantiga
relixiosa, que se utilizara tamén como himno de
batalla polos anos setenta. Os seus versos repetitivos
parécenme unha boa forma de rematar:
![]()
Miguel Tranquilo e a música de
María Manuela
Idioma
meu, humilde, nidio, popular,
labrego, suburbial e mariñeiro,
que fas avergoñar
ó burgués, ó
señorito e ó tendeiro;
levas sangue do pobo
e raigañas escuras
que anuncian un día novo
sen mágoas nin tristuras.Kumbaiá,
meu Deus ¿onde estás?
¿Onde estás, Señor?
¿onde estás?
¿Non nos ves sofrer? ¿onde
estás?...
Estamos a sofrer...
Estamos a morrer...
Estamos a viver...